«Шу» жобасы

«Шу» жобасы

Аймақтың энергетикасы.

Электр энергиясы Қазақстанда көбіне жылу электр станцияларында өндіріледі. Жыл сайын энергия тасымалдаушыларының бағасы қымбаттауы мен электр энергиясына сұраныстың артына байланысты су, күн мен жел энергиясын қолдану мәселесі орын алады. Жамбыл облысы электр қолдануымен салыстырғанда аз мөлшерде электр энергиясын өндіреді: жыл сайынғы 40% қолдану өз көздерімен, қалған 60% сыртқы алыс көздермен жабылады.

Еліміздің энергожүйесінің тұрақты жұмысын қамтамасыз етуде СЭС рөлін ескере отырып, жаңа су электр станцияларын енгізу келесілерге қол жеткізуге мүмкіндік береді:

  • электр энергиясының шыңдық жүктемесін өз күшімен жабу кезінде Қазақстанның энергетикалық жүйесінің мүмкіндіктерін арттыру,
  • электр станциясының қуаттылық тепетеңдігі мәселесін шешуді жеңілдетеді,
  • электр станциясының қуаттылық құрылымын арттырады,
  • электрмен қамтамасыз ету сапасы мен электр энергетика тиімділігін арттыру,
  • парниктік газдардың шығарылуының алдын алады (Киото келісімі).

Осылайша, еліміздің экономикасында электр қолданудың артуы кезінде электр энергиясының жеке көздерін арттыруымыз керек.

Электр энергиясы көзі ретінде өзендер әлеуетін қолдану жоспарының тартымды бағыттарының бірі болып Шу өзенінің әлеуеті саналады.

Орналасқан жері.

СЭС құрылыс орны Қазақстан Републикасының Жамбыл облысының Шу ауданы Шу өзені.

Өзен туралы.

Шу өзені Қырғызстан мен Қазақстан аумағы арқылы ағады. Өзеннің ұзындығы – 1186 км, оның Қазақстандағы бөлігі – 800 км. Су жиналу бассейні ауданы – 67 500 км². Негізгі тармақтары: сол жақтан – Чонг-Кемин, Ырғайты, Қақпатас; оң жағынан – Аламедин, Ақсу, Құрағаты.

Жоғары және Төменші Ортотокой шатқалынан Шу Ыстықкөл шұңқырына түседі. 1950 жылдарға дейін Шу суының тасқыны Кутемалды тарамдары арқылы Ыстықкөл көліне жететін. Бүгінгі күні өзен Ыстықкөл көліне 5-6 км жетпей, Балықчы қаласының жанында солтүстік-батыс бағытта, Қапшағай мен Боом шатқалы арқылы Шу алқабына кетеді. Өзен өзінің орташа ағысында қырғыз-қазақ шекарасы ретінде қызмет етеді. Өзеннің төменгі ағысы өзен алқабы 3-5 км созылып, балшыққа айналып және Мойынқұм шөлінің солтүстік шекарасын жасап, құмға сіңіп кетеді, тек тасқын кезінде Ащыкөл шұңғымасынң сортаңдарының арасындағы ағынсыз Ақжайқын көліне құйылатын қазақстандық аумақ арқылы ағады.

Шу өзені бастауын Жоңғар Алатауының мәңгі қары мен мұздықтарынан алады. Шу өзенінің қоректенуі аралас: мұздықтар, қар еруі, атмосфералық жауын-шашындардың суы, жер асты сулары. Шу су бекетінің татистикалық мәліметтері бойынша: орташа-көпжылдық шығын 38.48м3/сек, пайдаланылған судың орташа көлемі 12,14×108м3. (1,214млрд.м3 /жыл).

Шу өзенінің ерекшелігі судың максималды шығарылымы қысқы уақытта болатыны, өзге деривациялық су электр станциялары  су көлемі бойынша тапшылыққа тап болған кезде, бұл Жамбыл облысының энергетикалық тепетеңдігіне жағымды әсер етеді.

Жалпы жағдайы.

Жоба атмосфераға зиянды заттар шығарылуын азайтуды қамтамасыз ететін және құрылыс кезінде оған әсер ететін іс-шараларды қарастырады.

Жергілікті құрылыс материалдары (құм, қиыршық тас) құрылыс алаңынан 3 км қашықтықта орналасқан. Қолдануға топырақтың 4 карьері және бетон үшін толтырғыштарды өндіруге (инертті материалдар карьері) топырақтың 1 карьері дайындалды. СЭС құрылысы алаңына асфальт жолы келеді.

Сумен күш беретін құрал-жабдықтар.

Сумен күш беретін құрал-жабдықтарды дұрыс таңдау СЭС құрылысында маңызды рөлге ие. Дұрыс таңдауға электр энергиясын өндіруге қажет судың кинетикалық энергиясын қолдану тиімділігі байланысты.

Құрал-жабдықты таңдау кезінде біз су турбиналары жөнінде бағдарлы көрініс беретін классикалық материалдарға сүйенеміз. 1 Сурет станцияның қуатын есептеу мен таңдау кестесінде көрсетілгендей, біз судың ағыны мен шығындалуына бағытталамыз.

Біздің гидрологиялық деректер түседі параметрлері кезінде қысымы 10 м, су шығыны 30 м3/сек. Біз кейін алдын ала есептеулер аламыз 5 МВт/сағ энергетикалық қуат. Кестеге сәйкес сур.1 мы выбираем турбина типті КАПЛАН.

Артқа